२०८१: राजनीतिक घटनाक्रममा एसियालाई फर्केर हेर्दा

२०८१ साल भरि एसियाका मुलुकहरुमा राजनीतिमा महत्वपूर्ण घटनाहरु घटेका छन् । नयाँ बर्ष २०८२ शुरु हुँदै गर्दा २०८१ सालमा एसियाको राजनीतिमा भएको केही महत्वपूर्ण घटनाहरुले एसियाली राजनीतिलाई चित्रण गरेको छ ।

नेपाल पनि त्यस राजनीतिबाट अछुत छैन । व्यवस्था विरोधी आन्दोलन गाउँ गाउँबाट उठिरहेको बेला यहाँ केही एसियाली मुलुकहरुमा घटेका महत्वपुर्ण राजनीतिक घटनाक्रमलाई समेटिएको छ ।

दक्षिण कोरिया: राष्ट्रपतिको महाभियोग र आकस्मिक निर्वाचन

सन् २०२४ को डिसेम्बरमा राष्ट्रपति युन सुक योलले सैनिक कानुन (मार्शल ल) घोषणा गरेपछि देशभरि विशाल प्रदर्शनहरू भए। त्यसपछि संसद्ले उनलाई महाभियोग लगायो। संविधान अदालतले सन् २०२५ को अप्रिलमा उक्त महाभियोगलाई सदर गर्‍यो, जसले गर्दा युन सुक योल पदमुक्त भए। कार्यवाहक राष्ट्रपति हान डक-सुुले आगामी जुन ३, २०२५ मा राष्ट्रपति निर्वाचन गर्ने घोषणा गरे, जसले देशमा ठूलो राजनीतिक उतारचढाव ल्यायो।

ताइवान: नयाँ राष्ट्रपति र चीनसँगको तनाव

लाइ छिङ-ते सन् २०२४ को जनवरीमा ताइवानका राष्ट्रपति निर्वाचित भए र मे महिनामा पद ग्रहण गरे। उनले ताइवानको सार्वभौमिकता पुनः पुष्टि गर्दै भने, “चीन र ताइवान एक अर्काको अधीनमा छैनन्।” उनले “विदेशी शत्रु शक्ति” भनेर चीनलाई चिनाउँदै ‘एन्टी-इन्फिल्ट्रेसन एक्ट’ अन्तर्गत कडा नीति अपनाए।

Image Source: © https://mulpatra.com

हङकङ: प्रजातान्त्रिक पार्टी विघटनको संघारमा

हङकङको सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक पार्टी ‘डेमोक्र्याटिक पार्टी’ माथि चीन सरकारबाट दवाब बढ्दै गएको छ। पार्टीका सदस्यहरूलाई पार्टी विघटन गर्न चेतावनी दिइएको बताइएको छ। यस विषयमा छलफल गर्न १३ अप्रिल २०२५ मा पार्टीको विशेष बैठक बोलाइएको छ। यो घटनाले हङकङमा प्रजातान्त्रिक स्वतन्त्रताको गिरावट देखाउँछ।

सिंगापुर: नेतृत्व परिवर्तन

प्रधानमन्त्री ली सिएन लुङले सन् २०२४ को मे महिनामा राजीनामा दिने घोषणा गरे, जसले दुई दशक लामो कार्यकालको अन्त्य गर्‍यो। उपप्रधानमन्त्री लरेन्स वोंगले उनलाई सफल गर्ने तयारी भइरहेको छ।

बंगलादेश: राजनीतिक अशान्ति र अन्तरिम सरकार

प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले २०२४ मा चौथो कार्यकाल जिते पनि देशभरि व्यापक विरोध भएपछि उनी अगस्टमा देश छाडिन्। त्यसपछि नोबेल पुरस्कार विजेता मोहम्मद युनुसलाई अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गर्न नियुक्त गरियो।

भारत: मोदीको तेस्रो कार्यकाल तर कमजोर बहुमत

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २०२४ मा तेस्रो कार्यकालका लागि जित हासिल गरे, तर उनको दल संसदमा बहुमत गुमायो। यसले सरकारलाई सहमतिको राजनीतिमा प्रवेश गर्न बाध्य बनाएको छ।

पाकिस्तान: विवादास्पद निर्वाचनपछि गठबन्धन सरकार

पाकिस्तानमा हिंसात्मक र विवादास्पद निर्वाचनपछि नवाज शरीफको नेतृत्वमा गठबन्धन सरकार गठन गरियो। निर्वाचनको प्रक्रियामाथि धाँधलीको आरोप लागेपछि देशमा प्रजातान्त्रिक प्रक्रियामाथि प्रश्न उठेको छ।

इन्डोनेसिया: नवनिर्वाचित राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियाँतो

इन्डोनेसियाको २०२४ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा प्रबोवो सुबियाँतो विजयी भए। उनले जोको विडोडोलाई प्रतिस्थापन गर्दै देशको नेतृत्व सम्हाले। यो परिवर्तन दक्षिणपूर्वी एसियाको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्रमा नेतृत्वको ठूलो परिवर्तन हो।

जापान: भ्रष्टाचार काण्डपछि नेतृत्व परिवर्तन

प्रधानमन्त्री फुमियो किशिदाले एक भ्रष्टाचार काण्डका कारण राजीनामा दिए। त्यसपछि अक्टोबर २०२४ मा शिगेरु इसिबा जापानका नयाँ प्रधानमन्त्री बने। सत्तारूढ गठबन्धनले पनि बहुमत गुमायो, जसले जनमत असन्तुष्टि प्रकट गर्छ।

श्रीलङ्का: राष्ट्रपतीय निर्वाचन — २१ सेप्टेम्बर २०२४

श्रीलङ्कामा २१ सेप्टेम्बर २०२४ मा राष्ट्रपतीय निर्वाचन सम्पन्न भयो। वामपन्थी जनताका नाममा परिचित जनथा विमुक्ति पेरमुनाका नेता अनुर कुमार डिसानायके विजयी भए। यो पहिलो पटक तेस्रो शक्ति दलको उम्मेदवार राष्ट्रपति बने, जसले परम्परागत राजनीतिक संरचनामा ठूलो परिवर्तन ल्यायो। उनी २३ सेप्टेम्बरमा पदग्रहणमा प्रवेश गरे।

नेपालः राजसंस्थाको पुनर्स्थापनाको माग

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको सक्रियतासँगै राजसंस्थाको पुनर्स्थापनाको माग गर्दै राजावादी समूहले पनि चैत्र १५ गते काठमाडौंमा शक्ति प्रदर्शन गर्‍यो। राप्रपा र अन्य राजावादी संगठनहरूले ज्ञानेन्द्र शाहलाई पुनः राजा बनाउने अभियानस्वरूप राजधानीमा प्रदर्शन गरे। चैत्र १५ को दिन काठमाडौंमा गणतन्त्र समर्थक र राजसंस्थाको पुनर्स्थापनाको पक्षमा रहेका समूहहरूको प्रदर्शनले देशको राजनीतिक ध्रुवीकरणलाई स्पष्ट रूपमा देखायो। दुवै पक्षले ठूलो जनसहभागिता सुनिश्चित गर्दै आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गरे, जसले आगामी दिनहरूमा नेपाली राजनीतिमा गहिरो प्रभाव पार्ने संकेत दिएको छ।