इरानले बन्द गर्‍यो होर्मुज, कच्चा तेलको मूल्य बढ्न सक्ने

विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण समुद्री तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक मानिने स्ट्रेट अफ होर्मुज इरानले अर्को सूचना नआएसम्मका लागि बन्द गरेको घोषणा गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा नयाँ तनाव सिर्जना भएको छ। होर्मुज हुँदै विश्वको ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यास निर्यात हुने भएकाले यो मार्ग बन्द हुँदा विश्वव्यापी आपूर्ति प्रभावित भई कच्चा तेलको मूल्य उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। यस घटनाले अमेरिका–इरानबीचको सैन्य तथा कूटनीतिक तनावलाई पनि थप चर्काएको छ।

अमेरिकाले साइप्रसको झण्डा बोकेको एक व्यापारिक जहाजमाथि इरानले आक्रमण गरेको आरोप लगाउँदै त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप नयाँ हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्डका अनुसार उक्त आक्रमणबाट जहाजमा गम्भीर क्षति पुगेको छ भने इरानले भने आफ्नो जलक्षेत्रमा चेतावनी अटेर गरेपछि जहाजलाई रोक्न कारबाही गरिएको दाबी गरेको छ। इरानी इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्सले होर्मुज मार्ग बन्द रहने र बाह्य सैन्य हस्तक्षेप भए थप कडा जवाफ दिइने चेतावनी समेत दिएको छ।

ऊर्जा बजारका विश्लेषकहरूले होर्मुज जलडमरूमध्य लामो समय बन्द रहे विश्व बजारमा तेल आपूर्ति अवरुद्ध भई मूल्यमा तीव्र वृद्धि हुन सक्ने बताएका छन्। यसले इन्धन आयातमा निर्भर नेपालसहित धेरै देशमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्ने, ढुवानी खर्च महँगिने तथा समग्र महँगीमा थप दबाब पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ। यद्यपि अमेरिका र उसका साझेदार राष्ट्रहरूले समुद्री मार्ग सुरक्षित राख्ने प्रयास जारी रहेको जनाएका छन् भने तनाव कम गर्न कूटनीतिक पहल पनि अघि बढाइएको बताइएको छ।