अध्यक्षको असक्षमताको वैदेशिक रोजगारी मारमा, फुर्ती देखाउँदा परराष्ट्र–श्रम मन्त्रालयकै वेवास्ता

काठमाडौं– गत वर्षको चैतमा वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूको छाता संस्था नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघको अध्यक्षमा भुवनसिंह गुरूङ आए । उनी संघको नेतृत्वमा आएको १ वर्ष भयो ।

यो अवधिमा उनले आफुले काम गरेको फुर्ती मात्र देखाए । तत्कालिन कार्यसमिति र पुरानो कार्यसमितिले गरेको काम आफुले गरेको भन्दै १ वर्ष बिताएको व्यवसायीकै आरोप छ ।

उनी संघको नेतृत्वमा आएपछि ४ जना श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री भए । जसमा ३ जना त फेरिए । ३ जना मन्त्रीसँग निटक रहेको देखाउनुभन्दा केही काम गरेनन् ।

अध्यक्ष गुरुङलाई चिया गफभन्दा श्रममन्त्री शरद्सिंह भण्डारी, राजेन्द्रसिंह भण्डारी र दिपक शाहले स्थान दिएनन् । मन्त्रालयमा पुगेको उनको गफ मात्र सुनेपनि गुरुङलाई अध्यक्षको दर्जा समेत नदिएको श्रम मन्त्रालयकै कर्मचारीहरु बताउँछन् ।

श्रम मन्त्रीले मात्र होइन । उनलाई वैदेशिक रोजगार विभागले पनि त्यति महत्व दिएको देखिन । उनी संघको नेतृत्वमा आएपनि वैदेशिक रोजगारीमा देखिएको कुनैपनि समस्या समाधान भएनन् । यसको अर्थ उनलाई श्रममन्त्री, सचिव र महानिर्देशकले अध्यक्ष असंक्षम ठानेको अहिले व्यवसायीकै बुझाइ छ ।

तर उनले अध्यक्ष भएर आएयता व्यवसायीभन्दा वैदेशिक रोजगारी क्षेत्रमा बिचौलिया र सिण्डिकेटधारीका लागि मात्र काम खोजेको म्यानपावर व्यवसायीकै आरोप छ ।

Image Source: © https://mulpatra.com

गुरुङलाई केही वैदेशिक रोजगार सिण्डकेटधारीले नै अध्यक्षमा ल्याएका थिए । उनीहरुले आफनो स्वार्थका लागि गुरुङलाई नेतृत्वमा ल्याएपछि उनले पनि सिण्डिकेटधारीकै पक्षमा बढी काम गर्न खोजे ।

गत विहिबारदेखि श्रम स्वीकृति खुल्छ भन्दै संघका अध्यक्ष भुवन र उनीनिटक केही व्यवसायीले म्यानपावरबीच भ्रम फैलाउन थालेका थिए । साथै उनले रातारात उच्च कर्मचारीलाई पैसा दिनुपर्ने भन्दै व्यवसायीसँगै पैसा उठाउन थालेको एक म्यानपावर व्यवसायीले जानकारी दिए । यो त पछिल्लो घटना हो ।

यति मात्र होइन पछिल्लो समय संघमा उनको विकल्प खोज्न थालेपछि उनै गुरुङ श्रम मन्त्रालयमा गएर फोटो खिच्ने र व्यवसायीलाई धम्काउन देखाउने गरेपछि उनीसँग ९० प्रतिशतभन्दा बढी व्यवसायी असन्तुष्ट छन् । जसका कारण उनलाई अध्यक्ष छाड्न समेत धेरै व्यवसायीले सुझाव दिए ।

योसँगै उनीले एक वर्षमा ३ जना मन्त्रीसँग काम गर्ने मौका पाए । तर उनले २ जना मन्त्रीसँग मिलेर व्यवसायीलाई दुख दिने कामतिर मात्र लागेको एक म्यानपावर व्यवसायीले जानकारी दिए ।

एक वर्षको अवधिमा श्रम मन्त्रालय पुगेर मन्त्रीको कार्यकक्ष अथवा ढोका अगाडी फोटो खिच्दै व्यवसायीको ग्रुपमा आफु मन्त्री, सचिव र श्रमका कर्मचारीनजिक रहेको भन्दै भ्रम फैलाए । योसँगै उनले आफनो विरोधमा बोल्न व्यवसायीलाई धम्क्याउन पनि थाले । कतिपयलाई छापा पनि हान्न लगाएको व्यवसायीकै आरोप छ ।

हाल अधिकांश म्यानपावर व्यवसायीले गुरुङले वैदेशिक रोजगारीमा कामदार पठाउँदै आएका म्यानपारका हकका काम गर्न नसकेको भन्दै उनलाई निकामे भनिरहेका छन् । उनी संघको नेतृत्वमा आएपछि यूएईको प्रहरी रिपोर्ट, जापान रोजगारी र मलेसियाकै स्वास्थ्य सिण्डिकेटधारी पछि लागे आफनो व्यवसायीमा मात्र ध्यान दिए ।

संघकै अध्यक्ष गुरुङले नै मलेसियाबाट ९ हजार रिंग्रेटसम्म भिसा किनेर ल्याइ कामदार पठाउने, व्यक्तिगत भिसामा कामदार पठाउने, म्यानपावर व्यवसायीलाई आफुविरुद्ध लागेको भन्दै छापा हान्न लगाउने र केही वाहानामा म्यानपावर व्यवसायीसँग पैसा समेत असुल्ने गरेको व्यवसायीकै आरोप छ ।

अहिले म्यानपावर व्यवसायी त्रासमा छन् । एकतिर भखरै मात्र खाडीको श्रम स्वीकृति खुलेको छ । उनीहरुका हकमा सरकारले नीगित सुधारमा ध्यान नदिँदा व्यवसायी फ्रि भिसा र टिकटको समाधान खोज्दै छन् । युरोप रोजगारी संस्थागत सरकारले नगर्दा धेरै कामदार भारतको बाटो हुँदै गइरहेका छन् ।

यसको आरोप पनि उनै म्यानपावर व्यवसायीमाथि लागेको छ । तर यी सबै समस्या समाधान गर्न संघका अध्यक्षले काम गर्न त सकेनन् । व्यवसायीसँग छलफल पनि गरेनन् । उनी नेतृत्वमा आएपछि व्यवसायीसँग झगडा गर्ने, व्यवसायीलाई फोन गरेर धम्क्याउने र आफनो स्वार्थका लागि मात्र श्रम मन्त्रालय धाउने गरे ।

जसका कारण उनलाई २ जना श्रम मन्त्री र सचिवले पनि असंक्षमको संज्ञा दिए । उनको असक्षमताको कारण वैदेशिक रोजगार व्यवसायका कतिपय महत्वपुर्ण माग नै ओझेलमा परे ।

तत्कालिन श्रम मन्त्रीहरुले फ्रि भिसा र टिकट नदिने कम्पनीका हकमा १ महिनाको सेवा शुल्क लागू गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएकै बेला उनै गुरुङले मन्त्रीलाई आर्थिक लोभ देखाउँदा यो काम पनि रोकिएको श्रम मन्त्रालय एक उच्च कर्मचारीले जानकारी दिए ।

योसँगै युरोपको रोजगारी पनि संस्थागत गर्ने तत्कालिन श्रम मन्त्रीहरु श्रममन्त्री शरद्सिंह भण्डारी र राजेन्द्रसिंह भण्डारीले प्रक्रिया अघि बढाएको थिए । यसमा आर्थिक प्रलोभन देखाएर गुरुङनै अवरोध बने । दुवै जना मन्त्रीले फ्रि भिसा र टिकट नदिने कम्पनीका हकमा १ महिनाको सेवा शुल्क लागू तयारीमा थिए । तर गुरुङले आर्थिक प्रलोभन देखाएपछि काम रोकिएको ती कर्मचारीको दाबी छ ।

यसैगरी, प्रथम उपाध्यक्षमा सुजित कुमार श्रेष्ठ, द्वितीय उपाध्यक्षमा देवकुमार खोखाली र तृतीय उपाध्यक्षमा बैकुण्ठप्रसाद पौडेल छन् । हाल अध्यक्षको पक्षमा खोखाली मात्र छन् । भन्ने अध्यक्षलाई सल्लाहकार हटाएको विषयमा स्पष्टीकरण सोधेर ३ हप्ते कारवाही गरी संघको कार्यवाहक अध्यक्ष श्रेष्ठलाई दिएको छ ।

अन्य उपाध्यक्ष उनको विपक्षमा छन् । यसका कारण भनेको गुरुङले आफुपनि काम नगर्ने, कुरै नसुन्ने, उपाक्ष्यक्षहरुलाई जिम्मेवारी समेत नदिने र संघभित्र मनोमानी गरेका कारण उपाध्यक्षहरु उनको विपक्षमा छन् ।

महासचिवमा महेशकुमार बस्नेत गुरुङ प्यानलबाट निर्वाचित हुन् । युवा भएका कारण उनीसँग अन्य व्यवसायीको पनि आस थियो । तर उनै अध्यक्षका कारण काम गर्न समस्या र नपाएको अहिले महासचिव व्यवसायीमाझ गरिरहेका छन् ।

सचिवमा कुन्छा दोर्जे डिमडुङ र कोषाध्यक्षमा धनमाया सिञ्जाली छन् । उनीहरुपनि युवा व्यवसायी हुन् । तर संघका अध्यक्ष गुरुङले व्यवसायीका लागि सरकारसँग आफुपनि समन्यवन नगर्ने र अरु पदाधिकारीलाई समेत काम गर्न अवरोध गर्न थालेपछि अहिले संघभित्र भाँडभैलो छ ।

यसका मुख्य कारण भनेको संघकै २ सल्लाहकार नवराज केसी र धनलाल जैसीलाई अध्यक्ष गुरुङले एकतर्फी संघको सल्लाहकारबाट हटाएपछि भाँडभैलो सुरु भएको हो ।

संघका पदाधिकारीले व्यवसायीका समस्या समाधानका लागि केही सुझाव दिएपछि अध्यक्ष भने आफुनिटक भिसा बिचौलिया र सिण्डिकेटधारीसँग सल्लाह लिन पुग्ने गरेको गुरुङनिटक नै संघका एक सदस्यले जानकारी दिए ।

अध्यक्षसँग व्यवसायी चलाउने दम्भ छैन । जसका कारण अन्य व्यवसायीको भरमा संघ चलाउन खोज्ने गरेको उनको आरोप छ ।