निजी क्षेत्र समृद्ध नेपालको इन्जिन हो, हामी सबैले मिलेर विकास गर्नुछ

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको निर्वाचन सम्मुखमा हामीले विगत लामो समयदेखि विभिन्न व्यवसायमा संलग्न रहेका व्यवसायी राजकुमार कार्कीसँग कुराकानी गरेका छौं । नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघको कृषि उद्यम केन्द्रमा सहसभापति रहेका कार्कीले वस्तुगत संघतर्फ कार्यकारिणी समिति सदस्यमा उम्मेदवारी दिएका छन् ।

नेपाल अलैँची व्यवसायी महासंघका पूर्व अध्यक्ष समेत रहेका कार्कीले नेपालमा अलैची उत्पादन र व्यवसायलाई विभिन्न जिल्लामा पुर्याउने काम गरेका छन् । कृषि उत्पादनबाटै देश विकास सम्भव छ भन्ने धारणा राख्ने कार्कीले अलैची जस्तै कुचोलाई व्यवसायीकरण र निर्यातमुखी कृषि उपजको रुपमा चिनाउन सफल भएका छन् । हाल कुचो संघका अध्यक्ष रहेका कार्कीसँग मुलपत्रले गरेको कुराकानी ।

तपाई लामोसमय देखि कृषि उत्पादन तथा व्यवसायमा संलग्न हुनुहुन्छ । नेपालको आर्थिक विकासमा कृषिको भुमिकालाई कसरी लिनुहुन्छ ?
नेपालको विकासको बहसमा हामी अहिलेसम्म के गर्ने भन्ने प्रश्नमा अल्झिरहेका छौं । हामीले कृषिको विकास र आर्थिक समृद्धि कसरी गर्ने भन्ने प्रश्नलाई पर्याप्त गहिराइमा लिएर जान सक्दैनौं । यथार्थ के हो भने कृषि उत्पादनमा नलागी देश विकासको सम्भावना न्युन रहन्छ । नीति, योजना र घोषणाले मात्र देश बन्दैन, जबसम्म हामी कृषि उत्पादनमा आत्मनिर्भर हुँदैनौ, हाम्रो उत्पादनमा लगानी बढाउन सक्दैनौ र हाम्रो उत्पादनलाई व्यवसायीकरण गरि निर्यात योग्य बनाउन सक्दैनौ तब सम्म देश विकास सम्भव छैन । त्यसैले आर्थिक विकासकालागि पहिलो सर्त कृषि उत्पादन हुनु पर्छ ।

तपाईंको दृष्टिमा नेपालको विकासमा निजी क्षेत्र किन यति महत्वपूर्ण छ ?
आजको विश्व अर्थतन्त्रको इतिहास हेर्ने हो भने एउटा स्पष्ट सूत्र देखिन्छ, जहाँ निजी क्षेत्रलाई विश्वास गरियो, त्यहाँ विकासले गति लिएको छ । जहाँ निजी क्षेत्रलाई शंका र नियन्त्रणको घेरामा राखियो, त्यहाँ अर्थतन्त्र सुस्ताएको वा विकास हुन सकेको छैन । त्यसैले निजी क्षेत्रको विकास केवल एउटा विकल्प होइन, विकासको अनिवार्य आधार हो । निजी क्षेत्र आर्थिक गतिविधिको मुख्य चालक हो । उत्पादन, रोजगारी र लगानी—यी तीनवटै पक्ष निजी क्षेत्रसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका छन् । राज्यको भूमिका नीति निर्माण र सहजीकरणमा सीमित हुन्छ, तर वास्तविक आर्थिक चलायमानता निजी क्षेत्रले ल्याउँछ । त्यसैले समृद्धि चाहिने हो भने निजी क्षेत्रलाई केन्द्रमा राख्नैपर्छ । समृद्ध नेपाल बनाउने हो भने समृद्ध नेपालको इन्जिनका रुपमा रहेको निजी क्षेत्रको विकास गर्नुपर्छ ।

नेपालमा निजी क्षेत्रप्रति अझै अविश्वास किन देखिन्छ ?
यो ऐतिहासिक र मनोवैज्ञानिक दुवै कारणले हो । केही व्यवसायीका नकारात्मक उदाहरणले समग्र क्षेत्रलाई असर पारेको छ । साथै, राज्य र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य संस्कार अझै पूर्ण रूपमा विकसित भएको छैन । तर अब यो सोच परिवर्तन गर्न जरुरी छ—किनकि सबै व्यवसायीलाई एउटै तराजुमा तौल्नु न्यायसंगत हुँदैन ।

निजी क्षेत्र असुरक्षित महसुस गर्दा अर्थतन्त्रमा कस्तो असर पर्छ ?
सबैभन्दा पहिले लगानी घट्छ । लगानी घटेपछि उद्योग विस्तार हुँदैन, नयाँ व्यवसाय सुरु हुँदैनन् । त्यसको सीधा असर रोजगारीमा पर्छ । युवाहरू विदेशिन बाध्य हुन्छन् र अन्ततः देशको अर्थतन्त्र आयात र रेमिट्यान्समा निर्भर बन्दै जान्छ । त्यसैले सुरक्षा र स्थायित्व अत्यन्त आवश्यक छ ।

Image Source: © https://mulpatra.com

दोस्रो चरणको आर्थिक सुधार भन्नाले तपाईं के बुझ्नुहुन्छ ?
पहिलो चरणले बजार खुला गर्‍यो, तर अबको चरणले विश्वास निर्माण गर्नुपर्छ । कानुनी स्थायित्व, पारदर्शिता, प्रविधिमैत्री सेवा र भ्रष्टाचार नियन्त्रण—यी सुधारका मूल आधार हुन् । नीतिगत स्पष्टता र दीर्घकालीन सोच बिना आर्थिक सुधार अधुरो रहन्छ ।

प्रविधिले निजी क्षेत्रलाई कसरी सहयोग गर्न सक्छ ?
प्रविधिले प्रक्रियालाई सरल, छिटो र पारदर्शी बनाउँछ । यदि व्यवसाय दर्ता, कर भुक्तानी, अनुमति प्रणाली सबै डिजिटल भयो भने समय र लागत दुबै घट्छ । यसले साना तथा नयाँ उद्यमीलाई पनि बजारमा प्रवेश गर्न सहज बनाउँछ र समग्र व्यापारिक वातावरण सुधार हुन्छ ।

लगानीमैत्री वातावरण बनाउन सरकारको भूमिका के हुनुपर्छ ?
सरकारले नियामकभन्दा बढी सहजीकर्ताको भूमिका खेल्नुपर्छ । स्थिर नीति, सरल कर प्रणाली, छिटो प्रशासनिक प्रक्रिया र लगानीकर्ताप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण आवश्यक छ । लगानीकर्ता विश्वस्त नभएसम्म ठूलो लगानी आउँदैन ।

निजी क्षेत्रले आफ्नो जिम्मेवारी कसरी पूरा गर्नुपर्छ ?
निजी क्षेत्रले केवल नाफा कमाउने लक्ष्य राख्नु हुँदैन । सामाजिक उत्तरदायित्व, पारदर्शिता र नैतिक व्यवसायिक अभ्यासलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ । उपभोक्ताको विश्वास जित्न सकियो भने मात्र दीर्घकालीन सफलता सम्भव हुन्छ ।

समृद्ध नेपाल निर्माणका लागि सन्देश के दिन चाहनुहुन्छ ?
सरकार, निजी क्षेत्र र नागरिक समाजबीच सहकार्य बलियो बनाउनुपर्छ । निजी क्षेत्रलाई शत्रु होइन, साझेदारका रूपमा हेर्नुपर्छ । यदि हामीले विश्वास, स्थायित्व र सहकार्यको वातावरण बनाउन सक्यौं भने समृद्ध नेपाल केवल सपना होइन—छिट्टै प्राप्त गर्न सकिने यथार्थ हो ।

अन्त्यमा तपाईले नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघमा उम्मेदवारी दिनु भएको छ ? तपाईको समग्र व्यवसायीको हितमा काम गर्ने र विकासका मुद्धाहरु के के हुन ?
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघमा मेरो उम्मेदवारी कुनै व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा मात्र होइन, समग्र निजी क्षेत्रलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यसहितको प्रतिबद्धता हो । लामो समयदेखि व्यवसायिक क्षेत्रमा काम गर्दै आउँदा मैले व्यवसायीहरूले भोगिरहेका चुनौतीहरू नजिकबाट देखेको छु । साना तथा मझौला उद्यम को सशक्तिकरण, रोजगारी सिर्जना र युवा उद्यमशीलता प्रवर्द्धन, डिजिटल रुपान्तरण र प्रविधि मैत्री विकास प्रमुख मुद्धा हुनेछन् । हाल करिब दुई तिहाइको सरकार बनेको छ । सरकारले समेत नीतिगत अस्थिरता, जटिल प्रशासनिक प्रक्रिया, लगानीमैत्री वातावरण तयार गर्ने आश्वासन दिएको छ । यस्तो बेला हामी टिम मिलेर निजी क्षेत्रको समृद्धि मार्फत समग्र आर्थिक रूपान्तरणतर्फ अघि बढ्न सक्छौं ।