साउदीको एसभिपि २४ मेमै खुल्योः सरकारलाई पत्तो भएन, संघको तत्कालिन कार्यसमिति किन मौन

काठमाडौं– साउदी अरबले वैदेशिक कामदार भर्नासम्बन्धी सीप प्रमाणीकरण कार्यक्रम (एसभिपि) प्रणाली २०२६, २४ मेमै सञ्चालनमा आएको पाइयो ।

एसभिपिको पहिलो ट्रेनिङख सेन्टर बसुन्धारामा २४ मै खोलिएको थियो । तर, एसभिपिको सेन्टर खोलिएको विषयमा युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय बेखबर छ । साउदी रोजगार बजारसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने निकायहरूले समयमै जानकारी नदिँदा व्यवसायी र कामदार दुवै प्रभावित भएका छन् ।

एसभिपिमा साउदी जाने कामदारले ३० हजारसम्म खर्च ब्येहोर्नुपर्ने समेत बताइएको छ । यो यकिन भइ नसकेको पनि बताइएको छ ।

वैदेशिक रोजगार विभाग, श्रम मन्त्रालय तथा नेपाली दूतावासबीच प्रभावकारी समन्वय नहुँदा साउदीको नयाँ प्रणालीबारे पर्याप्त जानकारी नेपालमा ढिलो पुगेको व्यवसायीहरूको गुनासो छ ।

प्रश्न उठेको छ– साउदीमा लागू भएको यति महत्वपूर्ण परिवर्तनबारे सरकार किन बेखबर रह्यो ? र व्यवसायीहरूको हकहितको प्रतिनिधित्व गर्ने संघको तत्कालीन नेतृत्वले समयमै चासो किन देखाएन ?

नेपाल सरकारका सम्बन्धित निकायलाई समेत जानकारी एसभिपि खोलिएको विषयमा तत्कालिन वैदेशिक रोजगार व्यवसाय संघका अध्यक्ष भुवनसिंह गुरुङ भने जानकार रहेको र उनले यस विषयमा आफुनिटक केही व्यवसायीसँग छलफल समेत गरेको पाइएको छ ।

Image Source: © https://mulpatra.com

अझ अचम्मको कुरा, साउदीमा नेपाली कामदार पठाउने प्रमुख गन्तव्यसँग सम्बन्धित यति महत्वपूर्ण विषयमा वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघको तत्कालीन गुरुङसहितको कार्यसमिति समेत मौन देखियो । यसमा उनको साँठगाँठ पनि भएको कतिपय व्यवसायीको अनुमान छ ।

यो एसभिपि पहिलो ट्रेनिङ सेन्टर बसुन्धाराकै गुरुङकै म्यानपावर कम्पनीभन्दा २ मिटर नजिकै खोलिएको छ ।

संघमा हालै नयाँ कार्यसमिति आएको छ । साउदी अरबले वैदेशिक कामदार भर्नासम्बन्धी सीप प्रमाणीकरण कार्यक्रम (एसभिपि) नयाँ कार्यसमिति आउनु अगाडी खोलिएको विषयमा आफनो नेतृत्वमाथि आरोप चिन्ता व्यक्त गरेको छ ।

साउदी सरकारको एसभिपिलाई सिण्डिकेट हो भनेर विरोध सुरु भएको छ । तर साउदी सरकारले १३ वटा देशमा एसभिपि प्रमाणिकरण गरेर कामदार लैजाने गरेको समेत देखियो ।

भारत, बंगलादेश, श्रीलंका र अन्य स्रोत देशबाट यही प्रणालीमार्फत कामदार लैजाने गरेको विषयमा साउदी सरकारले गत माघमै तत्कालिन श्रममन्त्री राजेन्द्रसिंह भण्डारी जानकारी गराएको थियो । त्यतिबेला छलफल गर्नुपर्ने र साउदीको प्रणालीमा अध्ययन गर्न मात्र मन्त्री छलफलमा बताएका थिए ।

नेपालमा हकमा सरकारको अनुमतिबिना नै सिधै ट्रेनिङ सेन्टर सञ्चालनमा ल्याउँदा सिण्डिकेट हो कि भन्ने समेत आशंका गर्ने ठाँउ देखिएको छ ।

एसभिपिका विषयमा जानकारी नभएको र यस विषयमा तत्काल छलफल गर्ने समेत श्रम मन्त्रालयका प्रवक्ता पिताम्बर घिमिरेले जानकारी दिए ।

इजरायल, बेलायत र दक्षिण कोरिया सरकारले कामदार पठाउँदै आएको छ । ती देश जाने कामदारका हकमा समेत स्कील टेष्ट गरिन्छ । साउदी सरकारले समेत आफना देशमा आउने कामदारका हकमा स्कील टेष्टको विधि अपनाएको हुनसक्ने अनुमान सुमेत गरिएको छ । यी पनि सरकारले सिमित क्षेत्र तोकेका कारण सिण्डिकेटकै आरोप छ ।

म्यानपावर व्यवसायी एसभिपि प्रणाली लागू भएपछि मागपत्र प्रमाणीकरण, भिसा प्रक्रिया र कामदार छनोटमा नयाँ व्यवस्था लागू भएको छ । तर यसबारे समयमै छलफल, अभिमुखीकरण वा सरकारी स्पष्ट निर्देशन नआउँदा धेरै व्यवसायी अन्योलमा परेका छन् ।

वैदेशिक रोजगार क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले अब सरकार, दूतावास र व्यवसायी संघबीच सूचना आदानप्रदानलाई प्रभावकारी बनाउन तथा यस्ता विषयमा समयमै जानकारी उपलब्ध गराउन माग गरेका छन् । यस विषयमा सम्बन्धित निकायको जवाफ र जिम्मेवारीबारे पनि व्यवसायीहरूले स्पष्टता खोजिरहेका छन् ।