एक वर्षमा १० लाख विदेशी पर्यटक भित्रिदा १५ लाख नेपाली विदेशिए

काठमाण्डौं– पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा नेपालमा विदेशी पर्यटकको आगमन उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । वैदेशिक रोजगार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार सन् २०१५ मा कुल १० लाख १५ हजार ३७८ जना विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका छन् ।

यसले नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र धार्मिक महत्त्वप्रति विश्वव्यापी आकर्षण निरन्तर बढ्दै गएको संकेत गर्छ। पर्यटन क्षेत्र नेपालको अर्थतन्त्रको एक प्रमुख आधार भएकाले विदेशी पर्यटकको आगमनले रोजगारी सिर्जना, आय वृद्धि र स्थानीय व्यवसायको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याएको देखिन्छ ।

यसै अवधिमा ९ लाख ८२ हजार ५६१ जना विदेशी नागरिक नेपाल भ्रमण पूरा गरी स्वदेश फर्किएको तथ्यांक छ। अधिकांश विदेशी नागरिक नेपाल घुमघाम तथा साहसिक पर्यटनका उद्देश्यले आउने गरेको पाइन्छ ।

हिमाल, ताल, ऐतिहासिक सम्पदा, तथा धार्मिक स्थलहरूको विविधताले नेपाललाई विश्वकै आकर्षक गन्तव्यका रूपमा स्थापित गरेको छ। साथै, आतिथ्य संस्कृति र स्थानीय जनताको मित्रवत व्यवहारले पनि विदेशी पर्यटकलाई नेपालप्रति आकर्षित गराएको छ ।

नेपाल सरकारले अध्यागमन व्यवस्थालाई व्यवस्थित बनाउँदै विदेशी नागरिकहरूका लागि विभिन्न प्रकारका भिसा सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। हाल पर्यटक भिसा, श्रम भिसा, अध्ययन भिसा लगायत करिब १० प्रकारका भिसा प्रदान गरिँदै आएको छ। यी भिसा व्यवस्थाले नेपालमा आउने विदेशी नागरिकको उद्देश्यअनुसार कानुनी र सहज बसोबास सुनिश्चित गर्न मद्दत पु¥याएको छ, जसले पर्यटनसँगै शिक्षा र लगानी क्षेत्रलाई पनि प्रोत्साहन गरेको छ।

यता नेपालबाट विदेश जाने नेपालीको संख्या भने अझै उच्च देखिएको छ। विभागको तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ मा १५ लाख २३ हजार नेपाली विभिन्न देशतर्फ विदेशिएका छन्। यो संख्या नेपाल भित्रिने विदेशी पर्यटकको तुलनामा बढी हो। रोजगारीका अवसरको खोजी, उच्च शिक्षा हासिल गर्ने चाहना र राम्रो जीवनस्तरको अपेक्षाले नेपालीहरू विदेशिन बाध्य भएको देखिन्छ।

यसै अवधिमा १३ लाख १३ हजार १९१ जना नेपाली भने विदेशबाट स्वदेश फर्किएका छन्। वैदेशिक रोजगारी पूरा गरेर, अध्ययन समाप्त गरेर वा व्यक्तिगत कारणले स्वदेश फर्किने नेपालीहरूको संख्या पनि उल्लेखनीय छ। स्वदेश फर्किएका नेपालीहरूले विदेशमा आर्जन गरेको सीप, अनुभव र पुँजी नेपालभित्र उपयोग गर्न सके देशको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्ने देखिन्छ।

समग्रमा, नेपालीहरू अध्ययन र श्रमका साथै पर्यटन तथा व्यवसायका उद्देश्यले पनि विदेश जाने प्रवृत्ति बढ्दो क्रममा छ। अर्कोतर्फ, नेपालमा विदेशी पर्यटकको आगमनले पर्यटन उद्योगलाई चलायमान बनाइरहेको छ। यी दुवै पक्षलाई सन्तुलित रूपमा व्यवस्थापन गर्न सके नेपालको आर्थिक विकास, रोजगारी सिर्जना र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान अझ सुदृढ बन्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।