२५० बढी म्यानपावरमा छापा मार्नुपर्ने माग सहितको लिष्ट कसरी श्रम मन्त्रालय पुग्यो, केहीमा अध्यक्ष गुरुङकै सिफारिस

काठमाडौं– २ सय ५० भन्दा बढी म्यानपावरलाई अनुसन्धान र छापा मार्नुपर्ने माग तत्कालिन श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सचिव कृष्णहरि पुष्कारको टेबलमा पुगेको थियो ।

श्रम सचिवको टेबुलमा पुगेको म्यानपावरको नाम वैदेशिक रोजगार विभागबाट आएको श्रम मन्त्रालयले स्रोतले जनाएको छ । श्रम सचिवको टेबुलमा पुगेको म्यानपावरको नाम उनी सरुवा भएपछि श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्ष मन्त्री राजेन्द्रसिंह भण्डारीले खोजि गरिरहेका छन् ।

श्रम सचिव पुस्करले उक्त म्यानपावरको फाइलसँगै लिएर गएको र श्रम मन्त्रालयले पटक–पटक सोध्दा समेत आफुलाई थाहा नभएको प्रतिक्रिया दिइरहेको श्रम मन्त्रालयले स्रोतले जनाएको छ । गत महिना नै वैदेशिक रोजगारीमा कामदार पठाउँदै आएका २ सय ५० वटा भन्दा बढी म्यानपावरमाथि अनुसन्धान र छापा मार्नुपर्ने भन्दै अनुमति माग्दै विभागले लिष्ट सचिवलाई पठाएको थियो ।

तर अधिकांश ठुला र राम्ररी नै कामदार पठाइरहेका म्यानपावर भएका कारण सचिव ज्युले उक्त विषयलाई अघि बढाउन चासो नदिएको श्रम मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारीले जानकारी दिए ।

उनकाअनुसार अधिकांश म्यानपावरले व्यक्तिगत, भिजिट भिसा र सरकारले तोकेभन्दा बढी शुल्क लिएर कामदार पठाइरहेको भन्दै आकस्मिक छापाको माग उक्त लिष्टमा गरिएको थियो । तर तत्कालिन सचिव ज्युले अहिले यस्तो गर्नु हुँदैन भनेर वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक कमल भटट्राईले मौखिक खबर पठाएको रोकेको ती कर्मचारीले बताए । ‘श्रम सविचले अहिले म्यानपावर व्यवसायीलाई अनुसन्धान गर्दा नराम्रो सन्देश बाहिर जाने भन्दै रोक । त्यसपछि उनको टेबुलमा आएका लिष्ट उनैले राखे । अहिले त्यसको खोजी भइरहेको छ । त्यो लिष्ट कता छ भनेर ।’ उनले भने ।

मन्त्रालयमा पुगेको लिष्टमध्ये तत्काल ५० भन्दा बढी म्यानपावरमा छापा मार्नुपर्ने भन्दै नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघका अध्यक्ष भुवन गुरुङले तत्कालिन श्रम सचिव र विभागका महानिर्देशकलाई दबाब दिएको विभागबाट सरुवा भएको एक कर्मचारीले जानकारी दिए ।

Image Source: © https://mulpatra.com

यस विषयमा आफुलाई थाहा नभएको, वैदेशिक रोजगार विभाग र सम्बन्धीत निकायमा सोधेर जवाफ दिने श्रम मन्त्रालयका प्रवक्ता पिताम्बर घिमिरेले जानकारी दिए । भने विभागले उक्त म्यानपावरहरुक्को नाम कसरी लिष्ट गरेको हो । त्यस विषयमा थाहा नभएको विभागका प्रवक्ता चन्द्र शिवाकोटीले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार अध्यक्ष गुरुङले नै श्रम सचिव र विभागका महानिर्देशकलाई म्यानपावरको नाम नै भनेर छापा मार्नृुपर्ने माग राखेका थिए । त्यति बेला नै संघका अध्यक्षले मलेसियाबाट १ सयभन्दा बढी डिमाण्ड किनेर ल्याएको सूचना बाहिरिएपछि उनी पछि हटेको ती कर्मचारीले जानकारी दिए । संघका अध्यक्षले नै मलेसियाबाट प्रतिभिसा ९ हजार ५ सयमा डिमाण्ड किनेर ल्याएको समाचार मूलपत्रमा प्रकाशित भएको थियो ।

श्रम मन्त्रालयका कर्मचारीकै अनुसार संघका अध्यक्ष गुरुङले सचिवकै अगाडी बसेर कतिपय म्यानपावरमा तपाईको यस्तो समस्या रछ तत्काल मिलाउनु नत्र कानुनी समस्या भोग्नु पर्ला भनेर फोन गरेको थिए । सचिवले उनलाई मन्त्रालयमा बसेर यस्तो फोन नगर्नु भनेर सुझाव पनि दिएको उनको भनाइ छ ।

श्रम सचिव कृष्णहरि पुस्करले पनि मूलपत्रसँग भएको कुराकानीमा ठुलो संख्यामा म्यानपावरमा छापा मार्नुपर्ने माग म्यानपावरबाटै आएको बताएका थिए । जसमा केही ठुलो र राम्रो म्यानपावरको नाम आएपछि विभागलाई आन्तरिक अध्ययन गर्न निर्देशन दिएको समेत बताएका थिए ।

श्रम सचिवले उक्त लिष्ट साथमै लिएर गए किन कता हाले थाहा भएन । तर अहिले उक्त लिष्टको श्रम मज्त्री राजेन्द्रसिंह भण्डारीले खोजी गरिरहनु भएको श्रम मन्त्रालयकै एक उच्च अधिकारीको भनाइ छ ।

श्रममन्त्री भण्डारीसँग राम्रो सम्बन्ध भएको देखाउन र उनलाई रुझाउन संघका अध्यक्ष भुवन गुरुङले श्रममन्त्री भण्डारीलाई म्यानपावर व्यवसायीकै बारेमा पोल समेत लगाउँदै आएको पाइएको छ । उनले आफु विरोधी व्यवसायीका बारेमा नकारात्मक सूचना दिने समेत श्रमकै कर्मचारीहरु बताउँछन् ।

गत महिना संघका गुरुङसँग श्रम मन्त्री भण्डारीले म्यानपावर व्यवसायीले कामदारको स्वास्थ्य परिक्षण गराउँदा कमिशन लिनु हुन्छ रे भन्ने प्रश्नमा गुरुङले आफुले नलिने अरु ठुला र केही व्यवसायीले भने कमिशनकै आधारमा काम गर्ने मन्त्रीलाई जवाफ दिएको समेत मन्त्रीसँग बसेका एक कर्मचारीले मूलपत्रलाई जानकारी दिए ।

गुरुङले यस विषयमा विगतमा त्यस्तो काम गर्ने म्यानपावरको लिष्ट र जानकारी श्रम सचिवलाई जानकारी गराएको समेत मन्त्रीलाई सुनाए । त्यसपछि उनको पनि म्यानपावरमा छापा मार्नुपर्ने लिष्टमा हात रहेको आशंका गरिएको उनको भनाइ छ ।

श्रम मन्त्रीले केही संस्थागत र व्यक्तिगत ठगि रोक्न विषेश कार्यदल बनाएर काम गर्ने योजना सुनाउँदै आएका थिए । तर उनी चुनावी सरकारको मन्त्री भएका कारण प्रहरी बल नै खडा गरेर काम गर्ने विषयमा भने अहिले छलफलमा छन् ।

संघको अध्यक्ष भएको ७–८ महिना हुँदा समेत राम्रो र व्यवसायीका हकहितका लागि काम नगरेको भन्दै संघका अध्यक्ष गुरुङसँग संघसहित अधिकांश व्यवसायी असन्तुष्ट छन् । जसका कारण उनीको कार्यशैलीको विरुद्ध बोल्ने व्यवसायीमाथि गुरुङले छापा मार्नुपर्ने माग श्रम मन्त्रालयमा गर्दै आएको पाइन्छ ।

यस विषयमा बुझन खोज्दा उनले मूलपत्रको फोन उठाएनन् । विगतमा यस्तै विषयमा कुराकानी गर्न फोन गर्दा उनले अपशब्द प्रयोग गरेर बोलेका थिए ।

यो रिपोर्टसँग सम्बन्धीत तथ्य मूलपत्रले सुरक्षा राखेको छ